Contactpersoon Professionele Kunst
Marieke Vegt

T: 0592 - 336 999
E: mariekevegt@kunstencultuur.nl
Bekijk complete contactgegevens
expertisecentrum en projectorganisatie kunst en cultuur

De Poorten van Terheijl

Project De Poorten van Terheijl

Allemansgoed Terheijl
Landgoed Terheijl - ook wel Landgoed van Alleman genoemd - ligt tussen Roden en Leek in het noorden van Drenthe. Het is een landgoed met een rijke cultuurhistorie die nog dagelijks in de landschappelijke omgeving waarneembaar is. Terheijl wordt door een assenkruis verdeeld in vier gebieden, elk met een eigen karakter. Het westelijk deel is een open landschap met landbouw, het oostelijk deel bestaat uit een besloten parkbos en een natuurbos. Het is de wens van gemeente Noordenveld om met hedendaagse beeldende kunst het landgoed meer levend, beleefbaar en herkenbaar te maken en daarmee tevens een nieuwe culturele laag toe te voegen.

Kunstenaarscollectief

Ter voorbereiding op de ontwikkeling van kunst voor Terheijl vroeg gemeente Noordenveld aan K&C kunstenaars voor te dragen die vanuit de kunst een culturele, ruimtelijke en landschappelijke visie konden geven op Terheijl. De kunstenaars zijn: Jeroen van Westen, KCCM (Krijn Christiaansen en Cathelijne Montens) en Atelier Veldwerk (Onno Dirker en Rudy Luijters). Zij werden uiteindelijk alle drie door de werkgroep van de gemeente geselecteerd op basis van de werkwijzen in hun opdrachtpraktijk. Jeroen van Westen vanwege het 'leesbaar' maken van het landschap, KCCM vanwege hun onderzoekende manier van werken in relatie tot stad en landschap en de verhalen die er onlosmakelijk deel vanuit maken. En Atelier Veldwerk vanwege hun natuurlijke ingrepen waarmee zij het impliciete expliciet maken.
De kunstenaars zijn in de loop van het proces een uitzonderlijk samenwerkingsverband aangegaan. Om herkenbaarheid, een relatieve eenheid in concept, thematiek en uitingsvorm van kunst te waarborgen hebben zij, elk met een eigen expertise en werkwijze, gezamenlijk een kunstvisie geschreven; een visie op Terheijl in het algemeen en voor de entrees tot het landgoed in het bijzonder. Deze kunstvisie vormt nu de leidraad voor het ontwikkelen van kunst.

Bottom-up

Het bijzondere verhaal en de identiteit van Terheijl vormen de inhoudelijke onderlegger voor het ontwikkelen van kunst. Ooit was Terheijl (‘Terhelle’) een voorhof van het klooster te Aduard. Later werd Terheijl een havezate, tot op 10 oktober 1853 het landgoed uiteenvalt in 248 kavels. Terheijl was dus opeenvolgend een geestelijk landgoed, een werelds landgoed, en is nu individueel opgedeeld bezit. Verder onderscheidt het landgoed zich door de uitzonderlijke geologische kenmerken. Deze ‘bodemschatten’ - waaronder turf en potklei - hebben door de eeuwen heen geleid tot een grote diversiteit in cultureel gebruik van de grond. Het is een ontginningslandschap dat grotendeels is gevormd door eeuwenlang mensenwerk. In dit 'productielandschap' - er werd onder meer turf gestoken en grofkeramiek vervaardigd - ontstonden samenwerkingsverbanden tussen de bewoners en werd gezamenlijk kennis en expertise opgebouwd en uitgewisseld. De kunstenaars borduren voort op deze lokale tradities. De kunst heeft als doel het in samenhang met het gebied (mens en natuur) realiseren van een fysieke en mentale ontsluiting van Terheijl als Allemansgoed.

Vervolg

Het project 'Allemansgoed Terheijl' is nu (maart 2017) in de fase van nader onderzoek. De kunstenaars gaan in samenwerking met bewoners, overheden en belanghebbenden onderzoeken wat de wensen en mogelijkheden zijn voor het op locatie ontwikkelen van kunst. Dit is een organisch proces, waarin het sociale en maatschappelijke element onderdeel is van het project. Mede door deze organische, procesmatige manier van werken kunnen de kunstenaars nog niet aangeven wat er concreet te zien zal zijn op de verschillende locaties. De planning en productie zal grotendeels in het gebied zelf plaatsvinden. Beeldend ontstaat er een eenheid doordat er gebiedseigen materiaal gebruikt zal worden; zoals potklei, zand en beplanting. Maar ook van de aanwezige veldnamen, lokale verhalen, kennis en menskracht van 'oude' bewoners, omwonenden en nieuwkomers zal door de kunstenaars dankbaar gebruik worden gemaakt.
Naast een aantal fysieke ingrepen in het gebied ontwikkelen de kunstenaars ook 'mentale entrees' (een veldgids en één of meerdere centrale ontmoetingsplekken) en 'mobiele entrees' (mobiele productie-units). De ontmoetingsplekken - de 'Allemansvelden' - kunnen gebruikt worden als tijdelijke locaties voor productie, tentoonstelling, informatie, experiment, verblijf, ontmoeting en recreatie. De veldgids wordt een handzame, gebiedseigen gids met een breed scala aan (poëtische) invalshoeken, instructies, tips, recepten en beeldmateriaal over geologie, flora, fauna, smaak, geur, geluid en cultureel gebruik. De gids brengt verhalen het gebied in, roept vragen op en maakt nieuwsgierig.


Vanuit K&C wordt dit project begeleid door Wout Hogendijk.

Rondingen over afbeelding KOR - De Poorten van Terheijl